Nhân Đạo Là Gì? Bản Cốt Đạo Làm Người Trong Triết Học Đông Phương

Xem xét cấu trúc chữ Hán cổ: - Chữ Nhân (人): Giáp cốt văn khắc họa hình người nghiêng mình đứng thẳng; nét phẩy và nét mác tựa vào nhau thể hiện bản chất xã hội của con người: không ai có thể tồn tại cô độc mà luôn nương tựa vào đồng loại và càn khôn. - Chữ Đạo (道): Khuôn phép, con đường chân chính. "Nhân Đạo" vì thế trước hết là con đường giữ gìn nhân tính thuần lương, không để thú tính hay ma tính làm hoen ố tâm hồn trong sạch thuở ban sơ.

Lão Tử đã đưa ra cái nhìn phê phán sắc bén về "Nhân Đạo phàm tục": Thói đời thế tục thường xu nịnh kẻ quyền quý, chèn ép người yếu hèn. Ngài kêu gọi người có trí tuệ phải vượt thoát thói thường, đưa "Nhân Đạo" trở về học tập "Thiên Đạo" — biết chia sẻ của cải dư thừa để cứu giúp người cơ nhỡ bần hàn, duy trì sự hài hòa xã hội.

Trong các tông phái Đạo gia (đặc biệt là Toàn Chân Đạo), các bậc chân sư luôn nhắc nhở đệ tử: "Dục tu Tiên đạo, tiên tu Nhân đạo. Nhân đạo bất tu, Tiên đạo viễn hĩ." (Muốn tu thành Tiên, trước hết phải làm trọn đạo Người. Bổn phận làm người chưa xong thì đạo Tiên còn xa vời vợi). Để tu tròn Nhân Đạo, hành giả phải thực hành: 1. Hiếu kính song thân: Đạo hiếu là gốc của trăm nết hạnh. Cha mẹ là hai vị thần tiên tại thế. 2. Tín nghĩa bạn bè, trung can ái quốc: Giữ trọn lời hứa, có trách nhiệm với gia đình và cộng đồng. 3. Tích đức hành thiện: Âm thầm làm việc lành không mong cầu đền đáp để bồi đắp âm chất.

Ngày nay, Nhân Đạo không chỉ dừng lại ở các hoạt động cứu trợ từ thiện xã hội, mà là phong cách sống có trách nhiệm: - Sống trung thực với chính mình và mọi người xung quanh. - Bảo vệ sinh thái môi trường, đối xử nhân từ với muôn loài muông thú. - Nuôi dưỡng nội tâm trong sáng giữa áp lực cơm áo gạo tiền xô bồ.