Thuận Theo Tự Nhiên Là Gì? Trí Tuệ Buông Bỏ Gượng Ép Của Đạo Gia

Trong Chương 25 Đạo Đức Kinh, Lão Tử kết luận chuỗi vận hành vũ trụ bằng câu: "Đạo pháp tự nhiên" (道法自然). Chữ "Pháp" ở đây là động từ, mang nghĩa noi theo, bắt chước, phục tùng. Đạo là nguồn cội sinh thành trời đất nhưng Đạo lại không tự xưng mình là đấng cứu thế hay người áp đặt. Ngược lại, Đạo lấy chính cái "tự nhiên tính" (sự tự vận động khách quan, không ai sai khiến) làm khuôn mẫu cho mình. Khi con người học theo Đạo, con người cũng phải tôn trọng cái thiên tính tự nhiên vốn có của vạn vật và chính bản thân mình, không được dùng quyền lực hay tư dục để can thiệp bừa bãi.

Sự tương phản gay gắt giữa lối sống thuận đạo và thói hành xử nghịch thiên:

Rất nhiều người nhầm lẫn thuận theo tự nhiên với thuyết định mệnh tiêu cực (Fatalism) hay chủ nghĩa buông xuôi, mặc kệ đời: - **Không phải là không làm gì:** Người nông dân thuận tự nhiên là người gieo hạt vào mùa xuân, chăm bón mùa hè, gặt hái mùa thu và cất trữ mùa đông. Nếu mùa đông tuyết rơi mà cố gieo mạ thì đó là nghịch tự nhiên; nếu xuân đến mà nằm lười không gieo hạt thì đó là biếng nhác, chứ chẳng phải thuận tự nhiên! - **Nắm bắt quy luật để hành động thông tuệ:** Thuận tự nhiên là sự thấu hiểu sâu sắc thời vận và hoàn cảnh để có hành động chính xác nhất với chi phí năng lượng thấp nhất.

Trong thiên Ứng đế vương (Trang Tử), ngài dạy cách giữ tâm thuận tự nhiên: "Chí nhân dụng tâm nhược kính, bất tương bất nghênh, ứng nhi bất tàng, cố năng thắng vật nhi bất thương." (Bậc chí nhân dùng tâm mình như tấm gương phẳng: Đồ vật đến thì soi bóng, đồ vật đi thì không đuổi theo lưu giữ; đáp ứng sự vật mà không cất giấu định kiến riêng, cho nên có thể ứng phó với muôn vật mà bản thân không hề bị tổn thương). Giữ tâm như gương soi chính là bí quyết sống thuận tự nhiên: Hiện tại xảy ra việc gì thì chân thành xử lý trọn vẹn việc đó, việc qua đi thì buông xả thanh thản, không bám chấp âu lo cho tương lai xa vời.