Phục Hy Là Ai? Vị Nhân Hoàng Vẽ Tiên Thiên Bát Quái Khởi Nguồn Văn Minh

Theo huyền sử cổ đại, mẹ của Phục Hy là nàng Hoa Tư (Huaxu) sống tại xứ Hoa Tư thị. Một ngày nọ, nàng đi dạo chơi bên đầm Lôi Trạch thì nhìn thấy một dấu chân người khổng lồ in trên nền bùn. Nàng vì tò mò bèn đặt bàn chân nhỏ bé của mình ướm thử vào dấu chân thần thánh đó. Ngay lập tức, một luồng ánh sáng ngũ sắc bao phủ lấy nàng, nàng cảm thấy tâm thần rung động rồi thụ thai. Sau mười hai năm mang thai, nàng hạ sinh một bé trai khôi ngô tuấn tú nhưng có hình tướng khác thường: đầu người mình rắn, trên trán có hai góc nhô cao biểu thị trí tuệ xuất chúng. Đứa trẻ đó lớn lên trở thành Phục Hy, bậc thánh nhân có tầm nhìn vượt thoát thời gian và không gian. Ngài được tôn xưng là Thái Hạo (ánh sáng rực rỡ của mặt trời mọc) và được suy tôn làm thủ lĩnh tối cao của muôn bộ lạc.

Thời bấy giờ, con người sống phụ thuộc hoàn toàn vào tự nhiên, thường xuyên gặp tai ương bão gió, lũ lụt, dịch bệnh mà không sao hiểu được quy luật của đất trời. Phục Hy ngày đêm trăn trở tìm cách giúp nhân dân thấu hiểu sự vận hành của càn khôn. Một ngày nọ, khi Phục Hy đang đứng trầm ngâm bên dòng sông Hoàng Hà cuộn sóng, bỗng nhiên mặt nước rẽ đôi. Một con thần thú kỳ dị xuất hiện: thân rồng, mình ngựa, vảy lấp lánh ánh kim (gọi là Long Mã). Trên lưng con Long Mã có mang một bức đồ hình kỳ lạ gồm các chấm đen và chấm trắng sắp xếp theo một trật tự huyền diệu (sau này gọi là Hà Đồ). Nhìn vào Hà Đồ, kết hợp với việc nhiều năm quan sát mặt trời, mặt trăng, quy luật bốn mùa và địa lý sông núi, Phục Hy đã đốn ngộ đạo lý Âm Dương nhị khí. Ngài dùng một vạch liền (―) tượng trưng cho Dương và một vạch đứt (-- --) tượng trưng cho Âm. Bằng cách xếp chồng ba vạch ấy lên nhau theo tám tổ hợp khác nhau, ngài đã sáng tạo ra Tiên Thiên Bát Quái (Tám quẻ trời đất).

Không chỉ sáng tạo ra Bát Quái đặt nền móng cho Kinh Dịch và triết học Đông phương, Phục Hy còn có những đóng góp vô song cho đời sống thực tiễn của con người: 1. Chế ra lưới đánh cá và bẫy săn: Quan sát mạng nhện chăng tơ trong rừng, Phục Hy đã bện dây thừng làm thành lưới bắt cá dưới sông và bẫy thú rừng, giúp con người có nguồn thức ăn dồi dào mà không phải mạo hiểm mạng sống. 2. Thuần hóa súc vật: Ngài dạy người dân thuần dưỡng súc vật hoang dã làm vật nuôi trong nhà (lục súc), đặt nền móng cho chăn nuôi. 3. Thiết lập chế độ hôn nhân và gia đình: Chấm dứt thời kỳ hôn nhân hỗn độn thời nguyên thủy, ngài quy định việc lấy da hươu làm sính lễ cưới hỏi, phân định dòng họ huyết thống để tránh kết hôn cận huyết. 4. Phát minh đàn Cầm và đàn Sắt: Ngài đẽo gỗ cây ngô đồng, căng dây tơ làm ra đàn Thất Huyền Cầm để gảy những khúc nhạc thanh tao, tịnh hóa tâm hồn con người và giao tiếp với thần linh. 5. Thắt nút dây ghi nhớ sự việc (kết thằng ký sự): Đặt nền móng cho việc lưu trữ thông tin trước khi chữ viết xuất hiện.

Trong Đạo giáo chân truyền, Phục Hy được tôn xưng là Khai Thiên Đại Thánh hay Thái Hạo Đế Quân, ngự tại cõi Tiên Thiên Thần Giới. Ngài được xem là vị Thánh Khởi Tổ của các ngành Huyền học, Phong thủy, Chiêm tinh và Y đạo. Các đạo sĩ tu luyện Nội Đan đều coi Tiên Thiên Bát Quái của Phục Hy là bản đồ chỉ đường cho quá trình phản bản hoàn nguyên. Trong cơ thể con người, việc luyện Tinh hóa Khí, luyện Khí hóa Thần chính là quá trình biến quẻ Khảm - Ly (Hậu thiên) trở về với Càn - Khôn (Tiên thiên thuần khiết). Không thấu suốt Bát Quái của Phục Hy thì không thể bước vào cửa ngõ uyên áo của Đạo thuật.

Học hỏi từ trí tuệ của Nhân Hoàng Phục Hy mang lại cho chúng ta phương pháp sống an lạc giữa thời hiện đại: - Quan sát và thuận theo tự nhiên: Thay vì cưỡng cầu nghịch lại quy luật, hãy học cách quan sát dòng chảy của tự nhiên, nhận biết thời vận để tiến thoái nhịp nhàng (Dương cương khi cần hành động, Âm nhu khi cần tĩnh lặng). - Tìm kiếm điểm cân bằng: Tám quẻ Bát Quái luôn đối xứng từng đôi một (Càn đối Khôn, Khảm đối Ly, Chấn đối Tốn, Cấn đối Đoài). Đời sống nội tâm cũng vậy, muốn hạnh phúc dài lâu phải luôn giữ vững cán cân cân bằng giữa công việc và nghỉ ngơi, giữa lý trí và cảm xúc.