Tám Vị Tiên Là Ai? Huyền Thoại Bát Tiên Quá Hải Và Pháp Bảo Đạo Giáo

Trong hệ thống Thần Tiên đồ sộ của Đạo giáo, nếu như Tam Thanh và Ngọc Hoàng Đại Đế đại diện cho quyền lực vũ trụ tối thượng tôn nghiêm, thì Bát Tiên lại là hình tượng vô cùng thân thuộc, gần gũi với đời sống thường nhật của dân gian bách tính. Hình tượng Tám Vị Tiên bắt đầu hình thành từ thời nhà Đường, phát triển mạnh vào đời Tống, Nguyên và được định hình hoàn chỉnh trong tác phẩm văn học kinh điển 《Đông Du Ký》 (Bát Tiên Xuất Xứ Đông Du Ký Truyện) của Ngô Nguyên Thái thời nhà Minh. Khác với các vị thần linh cao vời vợi nơi thiên đình, mỗi vị trong Bát Tiên đều từng là người phàm trần bằng xương bằng thịt. Họ cũng từng trải qua những nỗi đau đớn, mất mát, sự nghèo đói cùng cực hay cám dỗ quyền lực tột cùng trước khi ngộ Đạo. Họ đại diện cho tám cung bậc trọn vẹn của xã hội loài người: - Nam (Lữ Động Tân) - Nữ (Hà Tiên Cô) - Lão (Trương Quả Lão) - Thiếu (Hàn Tương Tử / Lam Thái Hòa) - Phú (Hán Chung Ly) - Bần (Thiết Quải Lý) - Quý (Tào Quốc Cựu) - Tiện (Lam Thái Hòa)

Để hiểu rõ vì sao Bát Tiên lại được muôn đời sùng bái, chúng ta cần tìm hiểu hành trình đắc Đạo đầy ly kỳ của từng vị tiên: 1. Thiết Quải Lý (Lý Thiết Quải): Tên thật là Lý Huyền, là vị tiên xuất hiện sớm nhất trong Bát Tiên. Ngài vốn là một đạo sĩ khôi ngô tuấn tú, tinh thông thuật xuất hồn (hồn lìa khỏi xác lên trời bái kiến Thái Thượng Lão Quân). Trong một lần xuất hồn 7 ngày, người đệ tử tưởng thầy đã chết bèn đem thi thể ngài đi thiêu rụi. Khi hồn trở về không còn thể xác, ngài đành phải nhập vào xác của một người ăn mày vừa chết đói bên đường: một chân thọt, mắt lồi, bụng to, mặt mày đen đúa. Lão Quân xuất hiện trao cho ngài cây gậy sắt (thiết quải) và bầu hồ lô tiên, biến ngài thành vị tiên cứu thế chữa bệnh bốc thuốc cho kẻ nghèo hèn. 2. Hán Chung Ly (Chung Ly Quyền): Tướng quân oai phong thời nhà Hán. Sau khi thua trận trong một cuộc thảo phạt, ngài chạy trốn vào núi sâu và được dị nhân truyền dạy bí pháp luyện đan trường sinh. Ngài có thân hình mập mạp, bụng phệ lộ trần, tay luôn phe phẩy cây quạt Ba Tiêu có khả năng hồi sinh người chết và hóa đá thành vàng cứu giúp dân nghèo trong nạn đói. 3. Lữ Động Tân (Thuần Dương Chân Nhân): Nhân vật trung tâm lừng danh nhất trong Bát Tiên, từng thi đỗ tiến sĩ nhưng từ bỏ chốn quan trường sau giấc mộng "Hoàng Lương Nhất Mộng". Ngài được Hán Chung Ly điểm hóa qua mười lần thử thách cam go. Hình tượng của ngài là vị kiếm tiên đeo bảo kiếm trừ yêu diệt quỷ, phong lưu tài hoa, sẵn lòng cứu khốn phò nguy. 4. Trương Quả Lão: Tượng trưng cho người cao tuổi. Ngài vốn là dị nhân sống ẩn dật từ thời Đường Thái Tông, cưỡi một con lừa trắng ngàn dặm một ngày. Điểm kỳ lạ là ngài luôn cưỡi lừa quay mặt về phía sau (cưỡi lừa ngược) để hàm ý răn dạy người đời: danh lợi thế gian chỉ là hư ảo, nhìn về quá khứ để thấu suốt tương lai. Khi nghỉ ngơi, ngài gập con lừa lại mỏng như tờ giấy nhét vào tay áo. 5. Lam Thái Hòa: Vị tiên đại diện cho tầng lớp nghèo khó và tuổi trẻ phóng khoáng. Ngài thường mặc áo rách mùa hè lót bông, mùa đông nằm trên tuyết, một chân đi giày một chân đi đất, tay xách giỏ hoa vừa đi vừa ca hát giữa chợ đời những khúc ca giác ngộ vô thường. 6. Hà Tiên Cô: Nữ tiên duy nhất trong Bát Tiên, tượng trưng cho đức hạnh của người phụ nữ. Nàng là người con gái hiếu thảo, ăn quả đào tiên trên núi mà thân thể nhẹ bẫng bay lên trời, tay luôn cầm hoa sen thanh tịnh không vướng bụi trần. 7. Hàn Tương Tử: Cháu của đại thi hào Hàn Dũ thời Đường, tượng trưng cho văn nhân thanh tú. Ngài từ bỏ đường công danh khoa cử để theo Lữ Động Tân học đạo, nổi tiếng với tài thổi sáo ngọc khiến hoa nở rực rỡ trái mùa chỉ trong chớp mắt. 8. Tào Quốc Cựu (Tào Cảnh Hưu): Em ruột của Tào Thái Hậu đời Tống, đại diện cho tầng lớp hoàng thân quốc thích quyền quý. Thấy em trai cậy thế làm ác hại người, ngài vô cùng hổ thẹn, bèn phát hết gia tài cứu tế người nghèo rồi khoác áo đạo sĩ lên núi tu hành, được Hán Chung Ly và Lữ Động Tân độ hóa thành tiên.

Trong nghệ thuật kiến trúc, hội họa và phong thủy Đạo giáo, người ta thường không vẽ trực tiếp hình tượng tám vị tiên mà chạm khắc tám món bảo bối của họ. Bộ tám pháp bảo này được gọi là "Ám Bát Tiên" (Bát Tiên Ẩn Danh), mang công năng trừ tà khí, chiêu nạp cát khí và trấn giữ trạch địa cực kỳ linh nghiệm.

Điển tích nổi tiếng nhất gắn liền với Bát Tiên chính là câu chuyện "Bát Tiên Quá Hải, Các Hiển Thần Thông" (Tám vị tiên vượt biển, mỗi người tự phô diễn phép màu). Tương truyền sau khi dự tiệc Bàn Đào mừng thọ Tây Vương Mẫu trở về, Bát Tiên đi ngang qua bờ Đông Hải. Nhìn thấy biển khơi sóng cuộn ngút trời mênh mông vô tận, Lữ Động Tân bèn đề nghị: "Hôm nay chúng ta qua biển, không ai được dùng mây bay, mà hãy ném pháp bảo của mình xuống nước để cưỡi sóng vượt biển, xem ai có thần thông kỳ diệu hơn!". Cả tám vị tiên hào hứng vỗ tay hưởng ứng: - Thiết Quải Lý thả chiếc hồ lô tiên biến thành chiếc thuyền con bập bềnh trên sóng biếc. - Hán Chung Ly nằm ngả lưng trên chiếc quạt Ba Tiêu lướt đi êm ả. - Lữ Động Tân ném thanh bảo kiếm cưỡi sóng rẽ lối đi trước. - Trương Quả Lão ngồi vắt vẻo trên chiếc ống Ngư Cổ. - Lam Thái Hòa thả giỏ hoa rực rỡ tỏa hương thơm ngát cả góc trời. - Hà Tiên Cô đứng nhẹ nhàng trên đóa sen bồng bềnh. - Hàn Tương Tử cưỡi ống sáo ngọc bay là là trên mặt nước. - Tào Quốc Cựu đạp lên tấm phách ngọc lướt như tên bắn. Hành động phô diễn thần thông của Bát Tiên đã làm kinh động đến Thủy Tộc dưới đáy biển sâu. Long Vương Đông Hải sai Long Thái Tử lên mặt nước cướp giỏ hoa của Lam Thái Hòa và bắt giữ ngài xuống Thủy Cung. Quá tức giận, bảy vị tiên còn lại đã đại chiến với Đông Hải Long Vương, dùng pháp bảo đun sôi cả nước biển Đông, khiến Long Vương phải quy phục dâng trả lại pháp bảo và xin lỗi tạ tội.

Huyền thoại Bát Tiên mang chở thông điệp triết học nhân sinh vô cùng sâu sắc của Đạo giáo: 1. Bình đẳng tuyệt đối trước Thiên Đạo: Bát Tiên khẳng định Đạo không phân biệt giai cấp sang hèn. Dù bạn là người tật nguyền nghèo đói như Thiết Quải Lý, kẻ say khướt ngây ngô như Lam Thái Hòa, hay bậc quý tộc cẩm y ngọc thực như Tào Quốc Cựu, cơ hội đắc Đạo là hoàn toàn bình đẳng như nhau. Điều cốt tủy không nằm ở thân phận bên ngoài, mà ở tâm tính bên trong. 2. Tinh thần đoàn kết tương trợ: Khi vượt biển Đông, mỗi vị tiên có một sở trường riêng biệt ("Các hiển thần thông"). Không ai lấn át ai, họ phối hợp bổ khuyết cho nhau tạo thành một chỉnh thể hoàn mỹ. Đó là bài học quý giá về tinh thần cộng tác trong xã hội loài người. 3. Không chấp trước vào hình tướng bên ngoài: Thân xác xấu xí tàn tật của Thiết Quải Lý nhắc nhở chúng ta đừng bao giờ phán xét con người qua vẻ bề ngoài. Tấm lòng lương thiện và trí tuệ giác ngộ mới là giá trị chân thật trường tồn.