Tam Thanh Đạo Giáo: Ba Vị Tôn Thần Tối Cao Sáng Thế Trong Huyền Môn

Chương 42 Đạo Đức Kinh của Lão Tử viết: "Đạo sinh Nhất, Nhất sinh Nhị, Nhị sinh Tam, Tam sinh vạn vật". Giáo lý Đạo giáo giải thích mệnh đề triết học này thông qua sự giáng thế của Tam Thanh: - Khí Hỗn Độn nguyên thủy ngưng tụ sinh thành ngôi vị thứ nhất: Nguyên Thủy Thiên Tôn (Đại Đạo sơ khai). - Từ Nhất sinh Nhị, phân định Âm Dương huyền vi, sinh thành ngôi vị thứ hai: Linh Bảo Thiên Tôn (Chưởng quản Pháp Bảo kinh điển). - Nhị sinh Tam, giao hòa khí Âm Dương sinh vạn linh thế giới, sinh thành ngôi vị thứ ba: Đạo Đức Thiên Tôn (Giáo hóa nhân gian). Tam vị nhất thể, vừa là ba đấng Thần Vương cai quản cõi trời, vừa là biểu tượng cho ba giai đoạn sinh thành của đại vũ trụ.

Ngọc Thanh Nguyên Thủy Thiên Tôn (còn tôn xưng là Thiên Bảo Quân) ngự tại cõi Thanh Vi Thiên trên núi Ngọc Kinh. Ngài là vị Thần đứng đầu Tam Thanh, tọa tại chính giữa gian chính điện Đạo quán. Nguyên Thủy tượng trưng cho kỷ nguyên Hồng Mông trước khi trời đất phân khai (thời kỳ Hỗn Độn chưa có hình tướng). Ngài tay cầm viên Hỗn Nguyên Châu (ngọc sáng tròn vô khuyết) biểu thị cho hạt mầm nguyên khí đầu tiên của tạo hóa chuẩn bị phát lộ khai thiên tích địa.

Thượng Thanh Linh Bảo Thiên Tôn (còn tôn xưng là Thái Thượng Đạo Quân) ngự tại cõi Vũ Dư Thiên. Ngài tọa ở bên tay trái của Nguyên Thủy Thiên Tôn. Linh Bảo Thiên Tôn đại diện cho kỷ nguyên Xích Minh, khi Âm Dương đã phân định rõ ràng, nhật nguyệt tinh tú bắt đầu vận hành. Ngài tay cầm Như Ý ngọc tỉ hoặc biểu tượng Thái Cực Âm Dương, có trọng trách thuyết giảng linh bảo kinh pháp, truyền thụ phù ấn và khoa nghi cho các đệ tử chân nhân tu trì.

Thái Thanh Đạo Đức Thiên Tôn (còn tôn xưng là Thần Bảo Quân, quen thuộc nhất với danh xưng Thái Thượng Lão Quân) ngự tại cõi Đại Xích Thiên. Ngài tọa ở bên tay phải của Nguyên Thủy Thiên Tôn. Ngài đại diện cho kỷ nguyên Đại Khai, trực tiếp ứng hóa xuống nhân gian qua nhiều kiếp số để giáo hóa đạo lý cho loài người, mà hóa thân nổi tiếng nhất chính là Lão Tử thời Xuân Thu viết nên Đạo Đức Kinh. Ngài được tạc tượng với mái tóc bạc phơ hiền từ, tay cầm quạt Ba Tiêu xua tan phiền não và tà khí.

Sự hiện diện của Tam Thanh Điện trong các Đạo quán là trung tâm linh thiêng nhất, nơi các đạo sĩ tiến hành khoa nghi trai đàn, dâng sớ tấu trình và quán tưởng hợp nhất cùng nguồn cội Đại Đạo.