Thái Thượng Lão Quân Là Ai? Huyền Thoại Và Lịch Sử Đấng Khởi Tổ Đạo Gia

Trong bộ chú giải "Vân Cấp Thất Thiêm" của Đạo Tạng, ý nghĩa bốn chữ "Thái Thượng Lão Quân" được giảng giải như sau: - "Thái" (太): To lớn vô cùng, không có gì vượt qua được. - "Thượng" (上): Ở trên đỉnh cao tối thượng, tôn quý khôn xiết. - "Lão" (老): Bậc trưởng thượng, sinh trước trời đất, trải qua vạn kiếp mà không già không chết, tượng trưng cho bản thể vĩnh hằng. - "Quân" (君): Bậc chúa tể của muôn loài, nắm giữ đạo pháp cứu độ quần linh. Danh hiệu này thể hiện lòng tôn kính tuyệt đối của toàn thể tín đồ Đạo giáo đối với bậc Thầy khai sáng, đấng vừa mang bản tính thiêng liêng siêu việt của Thần minh, vừa mang nhân cách từ ái của một vị hiền triết nhân gian.

Theo truyền thuyết Đạo giáo trong "Lão Tử Minh" và "Sử Ký - Lão Tử Hàn Phi Liệt Truyện", thân mẫu của Lão Tử cảm ứng một luồng sao băng rơi vào bụng, mang thai suốt 81 năm mới sinh ra Ngài dưới gốc cây mận (lý thụ) ở đất Lộc Ấp. Khi sinh ra, Ngài đã có mái tóc trắng tinh sương nên được gọi là Lão Tử. Sau nhiều năm giữ chức Thủ tàng thất sử (quan trông coi thư viện) triều Chu, nhận thấy thế sự suy vi, đạo đức nhân gian băng hoại, Lão Tử quyết định rời bỏ Trung Nguyên, cưỡi một con trâu xanh (thanh ngưu) đi về phía Tây. Khi đến ải Hàm Cốc, quan lệnh là Doãn Hỷ nhìn thấy khí tím cuồn cuộn từ phương Đông bay tới (tử khí đông lai), biết có bậc thánh nhân giáng lâm liền quỳ lạy xin Ngài để lại lời răn dạy. Cảm động trước sự thành tâm ấy, Lão Tử đã dừng lại và viết nên bộ kinh bất hủ gồm hai quyển Thượng - Hạ với đúng 5.000 chữ, chính là "Đạo Đức Kinh" lưu danh thiên cổ.

Trong tiểu thuyết dân gian "Tây Du Ký", hình ảnh Thái Thượng Lão Quân gắn liền với Cung Đâu Suất và chiếc Lò Bát Quái luyện linh đơn thần dược, từng nhốt Tôn Ngộ Không suốt 49 ngày. Tuy nhiên, trong học thuật Đạo giáo chân truyền, chiếc Lò Bát Quái mang ý nghĩa triết lý sâu xa của "Thuật Luyện Đan": 1. Ngoại đan thuật: Dùng các khoáng vật tự nhiên (chu sa, hoàng liên...) tôi luyện trong lò kín để tìm kiếm năng lượng trường sinh. 2. Nội đan thuật: Coi chính thân thể con người là một chiếc lò Bát quái; tim là quẻ Ly (hỏa), thận là quẻ Khảm (thủy). Dùng ý niệm và hơi thở (chân khí) để tôi luyện Tinh - Khí - Thần kết tụ thành "Kim Đan nội sinh". Vì vậy, Lão Quân nắm giữ Lò Bát Quái chính là biểu tượng cho người nắm giữ chìa khóa luyện hóa bản thể phàm phu thành kim thân bất hoại.

Năm 142 sau Công Nguyên (niên hiệu Hán Thuận Đế Hán An nguyên niên), một sự kiện có ý nghĩa quyết định đối với lịch sử Đạo giáo đã diễn ra: Thái Thượng Lão Quân hiển thánh tại núi Hạc Minh (Tứ Xuyên) giáng truyền cho Trương Lăng (tức Thiên Sư Trương Đạo Lăng) bộ kinh "Chính Nhất Minh Uy Chân Khí Pháp" cùng kiếm lệnh, ngọc ấn và phù lục trừ ma. Sự kiện này đánh dấu bước chuyển mình quan trọng từ triết học Đạo gia thành "Đạo giáo" có tổ chức giáo hội, giới luật và kinh điển hoàn chỉnh. Trương Đạo Lăng được tôn làm Đệ Nhất Đại Thiên Sư, mở ra dòng chảy Chính Nhất Đạo trường tồn suốt hai ngàn năm qua.

Tại hầu khắp các đạo quán trên thế giới, Điện Lão Quân (hoặc Thái Thanh Điện) luôn là nơi nghi ngút khói trầm hương. Vào ngày Rằm tháng Hai âm lịch hàng năm (ngày vía Lão Quân), đạo sĩ và tín chúng khắp nơi tề tựu cử hành đại lễ tụng niệm Đạo Đức Kinh, cầu nguyện cho quốc thái dân an, phong điều vũ thuận và thế giới thanh bình. Phụng thờ Thái Thượng Lão Quân chính là noi theo tấm gương sống đạm bạc, khiêm nhường, không tranh giành với đời, giữ cho tâm hồn luôn thanh tịnh giữa vòng xoáy danh lợi phàm trần.