Tiên Thiên Và Hậu Thiên Bát Quái: Từ Bản Thể Vũ Trụ Đến Ứng Dụng Nhân Sinh

- Tiên Thiên Bát Quái: Do Thánh tổ Phục Hy sáng tạo khi quan sát các hiện tượng thiên văn, địa lý và thân thể con người. Tiên Thiên lấy trục Càn (Trời ở trên đỉnh) và Khôn (Đất ở dưới đáy) làm xương sống; Ly (Lửa ở phía Đông) và Khảm (Nước ở phía Tây) đối xứng ngang bằng. Đây là trạng thái tĩnh, lý tưởng, biểu thị bản nguyên vũ trụ. - Hậu Thiên Bát Quái: Do Chu Văn Vương sáng tác trong ngục Dũ Lý vào cuối đời nhà Thương. Nhận thấy vạn vật trên trái đất luôn chịu ảnh hưởng của trục quay mặt trời và bốn mùa, Văn Vương đã đổi Ly (Hỏa - Mùa hè nóng ấm) lên phương Nam, Khảm (Thủy - Mùa đông lạnh giá) xuống phương Bắc, Chấn (Mộc - Mùa xuân thức tỉnh) ở phương Đông, Đoài (Kim - Mùa thu thu hoạch) ở phương Tây. Đây là trạng thái động, biểu thị sự tương tác sinh tồn của con người.

Quy tắc cốt tử của Đạo gia: "Tiên Thiên vi Thể, Hậu Thiên vi Dụng". Muốn hóa giải sát khí ngoài cửa thì dùng Gương Bát Quái Tiên Thiên; muốn xem hướng nhà, hướng bếp hợp tuổi thì bắt buộc phải dùng Cung Phi Hậu Thiên.

Hậu Thiên Bát Quái gắn liền với từng thành viên ruột thịt trong gia đình: 1. Quẻ Càn (Tây Bắc): Người Cha, người chủ gia đình, người lãnh đạo. 2. Quẻ Khôn (Tây Nam): Người Mẹ, người phụ nữ lớn tuổi, đức tính bao dung. 3. Quẻ Chấn (Đông): Trưởng nam (con trai cả). 4. Quẻ Tốn (Đông Nam): Trưởng nữ (con gái cả). 5. Quẻ Khảm (Bắc): Trung nam (con trai thứ). 6. Quẻ Ly (Nam): Trung nữ (con gái thứ). 7. Quẻ Cấn (Đông Bắc): Thiếu nam (con trai út). 8. Quẻ Đoài (Tây): Thiếu nữ (con gái út). Nếu một phương vị trong nhà bị khuyết góc hoặc ô nhiễm uế khí (như góc Tây Bắc bị nhà vệ sinh đè), người cha trong gia đình lập tức gặp tai họa về sức khỏe hoặc sự nghiệp.

Trong thuật tu luyện nội đan Đạo gia, hành giả thực hiện quá trình "Nghịch chuyển Hậu Thiên phản Tiên Thiên": - Con người sinh ra thở bằng phổi, ăn bằng miệng, tâm trí phân tán theo thất tình lục dục (trạng thái Hậu Thiên tán khí). - Bằng phương pháp ngồi thiền tĩnh tọa, điều hòa hô hấp về đan điền, giữ tâm ý bất động, hành giả chuyển hóa tinh thần trở về trạng thái thanh tịnh thuần dương ban sơ của thai nhi trong bụng mẹ (trạng thái Tiên Thiên trường thọ).