Hằng Nga Là Ai? Tiên Nữ Cung Trăng, Thuốc Trường Sinh Và Mối Tình Thiên Thu

Trong các thư tịch cổ xưa như 《Hoài Nam Tử》, nàng vốn có tên là Hằng Nga (姮娥). Đến thời Tây Hán, do kiêng kỵ húy tên của Hán Văn Đế (Lưu Hằng), người ta đã đổi tên nàng thành Thường Nga (嫦娥). Dù gọi bằng danh xưng nào, hình tượng của nàng muôn đời vẫn là biểu tượng tối cao cho vẻ đẹp thanh khiết, trang nhã và huyền ảo của phái nữ Á Đông. Nàng sở hữu dung mạo nghiêng nước nghiêng thành, tính tình dịu dàng, nhân hậu, kết duyên cùng người anh hùng Hậu Nghệ tạo nên một cặp giai nhân tài tử hạnh phúc nức tiếng khắp chốn nhân gian.

Xung quanh sự tích Hằng Nga bay lên cung trăng (Thường Nga bôn nguyệt), văn hóa dân gian lưu truyền hai dị bản với hai góc nhìn đối lập: 1. Dị bản dân gian đời Hán (Trộm thuốc bất tử): Sau khi lập chiến công bắn rơi 9 mặt trời, Hậu Nghệ được Tây Vương Mẫu trên núi Côn Lôn ban thưởng một viên linh dược trường sinh bất tử. Tây Vương Mẫu căn dặn: nếu hai người cùng uống thì sẽ trường thọ bên nhau trọn đời, nếu một người uống hết thì sẽ bay thẳng lên trời thành tiên. Vì tham muốn cuộc sống thần tiên bất tử, Hằng Nga đã lén nhân lúc Hậu Nghệ đi vắng uống trọn viên thuốc. Ngay lập tức, cơ thể nàng bay bổng lên trời hướng về Mặt Trăng. 2. Dị bản Đạo giáo tôn vinh đức hy sinh (Hành động cứu thuốc): Hậu Nghệ mang thuốc về trao cho thê tử cất giữ cẩn thận vì chưa muốn rời xa nhân gian. Trong số các đệ tử của Hậu Nghệ có tên Bồng Mông (Phùng Mông) lòng dạ hiểm độc, rắp tâm chiếm đoạt viên thần dược. Nhân lúc Hậu Nghệ dẫn đồ đệ đi săn, Bồng Mông cầm kiếm xông vào phòng ép Hằng Nga giao thuốc. Biết mình sức yếu không thể chống lại kẻ ác, nếu để thuốc rơi vào tay hắn thì thiên hạ sẽ đại loạn, trong cơn nguy cấp Hằng Nga bèn cầm viên thuốc nuốt chửng vào bụng. Dù theo dị bản nào, kết cục của Hằng Nga vẫn là một nỗi bi kịch nghẹn ngào: nàng bay lên cung trăng lạnh lẽo, nhìn xuống trần gian thấy phu quân gào khóc gọi tên mình trong vô vọng mà không sao quay trở lại được nữa.

Nơi ngụ của Hằng Nga trên Mặt Trăng là Quảng Hàn Cung (cung điện lạnh lẽo thênh thang). Nơi đây không có hoa thơm cỏ lạ rực rỡ như cõi trần, mà chỉ có băng tuyết vĩnh cửu bao phủ cùng những biểu tượng huyền thoại kỳ bí:

Trong thần phả Đạo giáo chân truyền, Hằng Nga được tôn phong là Nguyệt Phủ Thái Âm Kết Hối Cửu Đạo Chân Quân, hay gọi tắt là Đức Thái Âm Tinh Quân. Ngài là vị thần chúa tể của toàn bộ khí Thuần Âm trong vũ trụ, đối ứng với Thái Dương Tinh Quân (Thần Mặt Trời). Trong khoa Tử Vi Đẩu Số, sao Thái Âm (mặt trăng) là một trong mười bốn chính tinh tối quan trọng. Sao Thái Âm chủ về: - Cung Điền Trạch và Tài Bạch (tiền tài tích lũy, đất đai nhà cửa êm ấm). - Đại diện cho người phụ nữ trong cuộc đời đương số (người mẹ, người vợ, con gái). - Tính cách dịu dàng, nội tâm sâu sắc, có khiếu nghệ thuật, chu đáo và thích sự sạch sẽ thanh tịnh. Khi Thái Âm miếu vượng (ở các cung Dậu, Tuất, Hợi, Tý), người đó có cuộc sống phú quý phong lưu, dung mạo thanh tú.

Huyền thoại Hằng Nga gửi gắm một thông điệp nhân sinh cay đắng mà sâu sắc: "Thường Nga ưng hối thâu linh dược, Bích hải thanh thiên dạ dạ tâm" (Thường Nga ắt hận trộm linh dược, Đêm đêm ôm mối hận trước biển biếc trời xanh - thơ Lý Thương Ẩn). Trường sinh bất tử để làm gì nếu phải sống trong cô đơn vĩnh cửu, chia lìa những người thân yêu nhất? Câu chuyện nhắc nhở con người ta hãy biết trân trọng từng phút giây sum vầy, ấm áp bên gia đình trong cõi đời ngắn ngủi này, đừng vì theo đuổi những ảo ảnh hư danh xa vời mà đánh mất đi hạnh phúc giản dị ngay trước mắt.