Hậu Nghệ Là Ai? Thần Tiễn Thủ Bắn Rơi 9 Mặt Trời Và Bi Kịch Anh Hùng

Trong thần thoại cổ đại, mười mặt trời vốn là mười người con trai của Thiên Đế Đế Tuấn và Nữ Thần Hy Hòa. Hàng ngày, theo lệnh mẹ, từng người con một sẽ ngồi trên cỗ xe rồng bay qua bầu trời để soi sáng và sưởi ấm cho mặt đất. Thế nhưng đến một ngày, mười mặt trời nghịch ngợm rủ nhau cùng xuất hiện một lúc để rong chơi. Mười quả cầu lửa khổng lồ cùng thiêu đốt khiến cõi nhân gian biến thành biển lửa: sông ngòi cạn kiệt đáy, đồng ruộng nứt nẻ bốc khói, hoa màu cháy rụi, đá tan chảy thành bùn. Người dân chết đói chết khát la liệt khắp nơi. Chứng kiến cảnh lầm than của con dân dưới hạ giới, Thiên Đế Đế Tuấn bèn ban cho dũng sĩ thiện xạ Hậu Nghệ một cây cung thần màu đỏ thắm (Đồng Cung) và một túi tên trắng (Bạch Hạp Tiễn), phái ngài xuống trần gian để răn đe các con của mình.

Ban đầu, Hậu Nghệ chỉ giương cung bắn chỉ thiên để cảnh cáo, nhưng mười mặt trời ỷ thế con trời vẫn ngạo mạn cười đùa, tiếp tục thiêu đốt mặt đất dữ dội hơn. Lòng căm thù bốc ngùn ngụt trước nỗi thống khổ của muôn dân, Hậu Nghệ quyết định rút tên thần ra tay trừng trị. Ngài đứng trên đỉnh núi cao, kéo căng dây cung thần. Mỗi phát tiễn bắn ra xé rách không gian, một tiếng nổ long trời lở đất vang lên kèm theo một quả cầu lửa rụng xuống đất, biến thành một con quạ ba chân bằng lông vàng (Tam Túc Kim Ô) rơi rụng. Hậu Nghệ liên tiếp bắn rụng chín mặt trời. Khi ngài chuẩn bị rút mũi tên thứ mười, người dân vội vã chạy đến giữ tay ngài lại, xin giữ lại một vầng thái dương cuối cùng để sưởi ấm và ban phát ánh sáng cho cõi trần gian. Sau khi bắn rơi chín mặt trời dập tắt đại hỏa tai, Hậu Nghệ tiếp tục hành trình đi khắp bốn phương trừ khử sáu loài đại quái thú hung hãn đang ăn thịt dân chúng:

Chiến công hiển hách cứu vớt nhân loại của Hậu Nghệ lại làm phật lòng Thiên Đế Đế Tuấn (vì chín người con trai bị bắn chết). Thiên Đế tước bỏ thần tịch của Hậu Nghệ, đày ngài và thê tử Hằng Nga ở lại cõi trần gian làm người phàm, phải chịu quy luật sinh lão bệnh tử. Thấy thê tử buồn rầu vì lo sợ cái chết, Hậu Nghệ không quản hiểm nguy vượt muôn trùng đèo cao suối sâu đến núi Côn Lôn cầu xin Tây Vương Mẫu ban thuốc bất tử. Ngài mang thuốc về trao cho Hằng Nga cất giữ, dự định sẽ chọn ngày lành cùng nàng uống thuốc để sống trường thọ bên nhau. Nhưng biến cố trớ trêu xảy đến, Hằng Nga uống trọn viên thuốc bay lên cung trăng, bỏ lại Hậu Nghệ một mình gào khóc trong tuyệt vọng nơi trần thế.

Sau khi mất vợ, Hậu Nghệ đau buồn khôn xiết, thu nhận đồ đệ truyền dạy tài bắn cung để nguôi ngoai. Trong số đó có Phùng Mông (Bồng Mông), một kẻ có tài thiện xạ nhưng tâm địa hẹp hòi, đố kỵ. Phùng Mông học được hết các ngón đòn bắn cung của Hậu Nghệ, chỉ còn thua ngài một bậc. Hắn luôn nơm nớp lo sợ chừng nào Hậu Nghệ còn sống thì hắn mãi mãi chỉ là kẻ đứng thứ hai thiên hạ. Một ngày nọ, khi Hậu Nghệ đi săn trở về một mình trong rừng sâu, Phùng Mông nấp sau bụi rậm dùng chiếc gậy đẽo bằng gỗ đào (đào trượng) đánh lén vào gáy ngài từ phía sau, sát hại vị đại anh hùng cứu thế. Cái chết bi thảm của Hậu Nghệ khiến quỷ thần rơi lệ, muôn dân xót thương. Người đời sau lấy gỗ đào làm bùa trừ tà ma (Đào phù) cũng bắt nguồn từ sự tích này, vì tin rằng gỗ đào có thể trấn áp được cả linh hồn của bậc thần tiễn vĩ đại nhất cõi trần.

Bi kịch cuộc đời Hậu Nghệ là một minh chứng sống động cho lời răn của Lão Tử trong Đạo Đức Kinh: "Công thành thân thoái, thiên chi đạo" (Công việc đã thành thì nên rút lui, đó mới là đạo trời). Hậu Nghệ có công lao tày trời nhưng không biết buông bỏ hào quang, quá tự tin vào tài nghệ cá nhân (ngã mạn), không nhìn thấu lòng dạ hiểm sâu của kẻ tiểu nhân bên cạnh nên cuối cùng chuốc lấy tai họa thương tâm. Người tu Đạo nhìn vào đó để rèn giũa đức tính khiêm nhu, kín đáo và luôn giữ tâm tĩnh lặng phòng ngừa hiểm họa lúc an bình.